پایا صنعت نهاد > دانشنامه > مقالات کاربردی > آشنایی با فولاد مخصوص بیرینگ
مقاله فنی پایا صنعت نهاد

آشنایی با فولاد مخصوص بیرینگ

فولاد 100Cr6 یکی از مواد اولیه اصلی در ساخت بیرینگ است و باید هم‌زمان سختی سطحی بالا، پایداری ابعادی و مقاومت مناسب در برابر رشد ترک خستگی داشته باشد. دستیابی به این ویژگی‌ها به خلوص فولاد، کاهش اکسیژن و آخال‌های غیرفلزی، یکنواختی ساختار و اجرای دقیق عملیات متالورژیکی و حرارتی وابسته است.

مشاهده جزئیات مقاله شرح کامل مقاله
شماتیک فرآیند تولید و آزمایش بیرینگ
PAYA SANAT NAHAD پایا صنعت نهاد

خلاصه مقاله

این مقاله به بررسی ویژگی‌های فولاد مخصوص بلبرینگ، گرید 100Cr6 و الزامات متالورژیکی آن می‌پردازد. خلوص فولاد، کاهش آخال‌های غیرفلزی، عملیات حرارتی، ریزساختار و مقاومت در برابر ترک خستگی از موضوعات اصلی این مقاله هستند. در ادامه، فرآیندهای تولید و آماده‌سازی ماده اولیه رینگ نیز برای کاربردهای مختلف بررسی می‌شوند.

شاخص مهم این مقاله: میزان اکسیژن در فرآیند تولید فولاد مخصوص بیرینگ باید کمتر از 15 PPM باشد.

نکات کلیدی فنی

گرید فولاد 100Cr6
اکسیژن مجاز کمتر از 15 PPM
سختی تحویل حداکثر 207 HB
عملیات آماده‌سازی آنیل کروی

الزامات تمیزی فولاد

  • کاهش خلوص‌ناپذیری‌های نامطلوب در ترکیب فولاد
  • کنترل فسفر، سولفور، سیلیس، آلومینیم و تیتانیم
  • کاهش آخال‌های غیرفلزی و اکسیدی
  • یکنواختی ساختار فولاد در فرآیند تولید
  • افزایش مقاومت در برابر رشد ترک خستگی
آخال‌های غیرفلزی به‌عنوان نقاط ضعیف در زمینه فولاد، محل آغاز ترک‌های خستگی معرفی شده‌اند.

فرآیند تولید فولاد مخصوص بلبرینگ

برای تولید فولاد مناسب بلبرینگ، عملیات متالورژی ثانویه، افزودن عناصر آلیاژی مانند کروم، آنالیز دقیق ذوب و کاهش اکسیژن تحت خلأ یا ذوب تک‌ریزی از زیر شمش از جمله مراحل کلیدی هستند.

هدف این فرآیندها، رسیدن به فولادی تمیز، یکنواخت و مناسب برای فورج گرم و تولید رینگ بیرینگ است.

مواد اولیه و روش‌های تولید رینگ

  • برای بیرینگ‌های سبک و دور بالا: استفاده از مقاطع لوله بدون درز و تراشکاری
  • برای ماشین‌آلات سنگین و توپی چرخ: فورج و رینگ‌رولینگ گرم
  • برای توپی‌های چرخ نسل ۲: فورج قالب بسته
  • برای پروژه: مقطع میلگرد با قطر 35 تا 50 میلی‌متر
  • روش آماده‌سازی: پیلینگ و عملیات خشن‌کاری سطح

شکل و ریزساختار تحویل

فولاد در زمان تحویل باید تحت عملیات آنیل کروی قرار گرفته باشد، سختی آن حداکثر 207 HB باشد و لایه دکربوره در حداقل مقدار ممکن نگه داشته شود تا برای فورجینگ گرم بعدی مناسب باشد.

بدلیل درصد کربن و کروم بالا این شرایط برای دستیابی به انعطاف و شکل پذیری لازم در عملیات بعدی فورجینگ گرم الزامی است.

شرح مقاله

مواد اولیه بلبرینگ سازی - فولاد مخصوص بلبرینگ 100Cr6

آنالیز فولاد

آنالیز فولاد 100Cr6

مشخصات : این گرید فولاد برخلاف جنس مورد استفاده در رینگ خارجی چرخ عقب که به روش سخت کاری القایی عملیات حرارتی می شود، به روش سرد کاری سریع در روغن (کوئنچ) و بازگشت یکپارچه سخت کاری می گردد. از سوی دیگر به دلیل شرایط کاری بلبرینگ ها بطور عام که تنش های بالای موضعی و بارگذاری های متناوب است این فولاد می بایست علاوه بر سختی سطحی بالا و پایداری ابعادی از مقاومت بالایی در برابر رشد ترک خستگی و در نتیجه طول عمر بالا برخوردار باشند. این ویژگی با :

  • افزایش خلوص فولاد و کاهش عناصر ناخواسته
  • کاهش میزان اکسیژن محلول در ذوب فولاد و در نتیجه کاهش میزان اکسیدهای ناخالصی
  • کاهش میزان آخالهای غیر اکسیدی، اندازه و شکل آنها
  • یکنواختی ساختار فولاد

بعنوان مهمترین عوامل کلیدی بدست می آید. برای این منظور به فولادی تمیز گفته می شود که میزان ناخالصی ها نظیر فسفر، سولفور، سیلیس و آلومینیم که در ترکیب با اکسیژن موجود در فولاد تشکیل آخالهای غیر فلزی می دهند بسیار پایین باشد. این آخالها به عنوان نقاط ضعیف در زمینه فولاد آغاز کننده ترک های خستگی هستند. از این رو میزان اکسیژن در فرآیند تولید فولاد مخصوص بیرینگ باید حتما زیر PPM 15 باشد و عناصر ناخالصی نظیر آلومینیم و تیتانیم حذف و یا به حداقل ممکن برسند (شکل زیر). در عین حال مکانیزم شروع ترک و Flaking در رینگ خارجی بیرینگ در محل ناخالصی های فلزی (تصویر دوم)

حذف عناصر مکانیزم شروع ترک

مشخصات تمیزی فولاد که به عنوان الزام فنی با فولادساز می بایست مورد توافق قرار گیرد

تمیزی

معمولا این گرید می بایست در قالب عملیات متالورژی ثانویه علاوه بر افزودن عناصر آلیاژی مثل کروم و آنالیز دقیق ذوب، عملیاتی برای به حداقل رساندن میزان اکسیژن تحت خلا روی آن انجام شود و یا با روش ذوب تک ریزی از زیر شمش به حداقل ناخالصی در فولاد دست پیدا کرد. در شکل زیر شمایی از فرآیند تولید فولاد مخصوص بلبرینگ آمده است. این فرآیند در حال حاضر در شرکت فولاد آلیاژی ایران موجود است اما با شرط پیگیری فنی و تعریف استانداردهای سخت گیرانه برای اطمینان از کیفیت در شروع داخلی سازی قابل اجرا است.

شماتیک فرآیند تولید فولاد مخصوص بلبرینگ

شماتیک

شکل مواد اولیه فرآیند تولید رینگهای بلبرینگ برای کاربردهای مختلف کمی متفاوت است. برای کاربردهای بلبرینگ های صنعتی و بارگذاری های سبک ولی دور بالا در قطرهای تقریبی زیر 40 میلیمتر از مقاطع لوله بدون درز و روش تراشکاری استفاده می شود. در ابعاد بزرگ و بارگذاری های سنگین در ماشین آلات سنگین، ژنراتورها و بلبرینگ توپی چرخ خودرو ها به دلایل ایمنی از روش های ترکیبی فورج و رینگ رولینگ گرم و یا برای توپی های چرخ نسل 2 از روش فورج قالب بسته هم استفاده می گردد. در این پروژه نیاز شرکت پویان صنعت عمدتا به مقطع میلگرد با قطر 35-50 mm با عملیات خشن کاری سطح پیلینگ خواهد بود. ریزساختار در زمان تحویل: عملیات حرارتی آنیل کروی با سختی حداکثر 207HB و با حداقل لایه دکربوره. بدلیل درصد کربن و کروم بالا این شرایط برای دستیابی به انعطاف و شکل پذیری لازم در عملیات بعدی فورجینگ گرم الزامی است.

شماتیک
این مقاله برای نمایش جزئیات فنی، شاخص‌های کلیدی و مسیر تولید فولاد مخصوص بلبرینگ 100Cr6 طراحی شده است.